Archwilio yw’r system ar-lein i gyrchu Cofnodion Amgylchedd Hanesyddol (CAH) Cymru. Datblygwyd y system trwy bartneriaeth rhwng pedair Ymddiriedolaeth Archaeolegol Cymru i ddarparu mynediad cyhoeddus ehangach i’r adnodd gwerthfawr hwn. Rydym o’r farn mai lledaenu gwybodaeth, gan arwain at ddealltwriaeth ehangach o’n treftadaeth ddiwylliannol a’r amgylchedd hanesyddol, yw’r offeryn cadwraeth mwyaf effeithiol. O gyfieithu Archwilio i’r Saesneg, mae’n golygu explore, examine neu audit ac felly mae’n crynhoi’r defnydd o’r CAH mewn perthynas â’r amgylchedd hanesyddol.
Nod y pedwar cofnod amgylchedd hanesyddol rhanbarthol y mae pedair Ymddiriedolaeth Archaeolegol Cymru (WAT) yn eu llunio a’u cynnal yw darparu catalog cynhwysfawr o safleoedd a darganfyddiadau archaeolegol a hanesyddol o bob cyfnod ledled Cymru. Maen nhw’n cynnig cyfle unigryw i archwilio treftadaeth Cymru. Ar hyn o bryd, mae’r pedwar cofnod rhanbarthol yn cynnwys tua 100,000 o gofnodion unigol, sy’n cael eu diweddaru a’u ehangu’n barhaus wrth i wybodaeth newydd ddod ar gael. Mae’r CAH yn cyflawni amrywiaeth eang o swyddogaethau, gan gynnwys cynorthwyo â rheoli a chyflwyno’r dirwedd hanesyddol yn gadarnhaol a rheoli cynllunio, ac mae’n ffynhonnell i’w defnyddio ar gyfer prosiectau hanes, cadwraeth a thwristiaeth lleol.
Mae'r CAH yn cwmpasu pob agwedd ar weithgarwch dynol yn y dirwedd o ddechrau’r cyfnod cynhanesyddol i’r ugeinfed ganrif, a hynny heb ragfarn. Gellir dod o hyd i fanylion safleoedd tra hysbys a rhai llai hysbys, yn ogystal â chofnodion a gynhyrchir trwy brosiectau archaeolegol sydd wedi mynd rhagddyn nhw yn yr ardal. Os oes gennych ddiddordeb mewn ymchwilio i’ch ardal leol, neu ddarganfod mwy am gyfnod hanesyddol penodol, mae hwn yn lle da i ddechrau.